ژئو شیمی تربت جام

نتایج حاصل از اکتشافات ژئوشیمیائی ناحیه­ای رسوبات رودخانه­ای که توسط سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور و یا شرکتهای مهندسین مشاور انجام گردیده، حاکی از حضور عناصر طلا،نقره،مس،روی،سرب،جبوه،آنتیموان،آرسنیک، قلع،تنگستن،کبالت،استرانسیوم،مولیبدن،بر ، باریم ، بیسموت در رسوبات رودخانه­ای محدوده ورقه تربت جام است (شکل 1) .

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  2.27Mb

 

طلا

در محدوده ورقه تربت جام نشانه­های معینی از حضور طلا به ویژه در بخش شمال غرب منطقه گزارش شده است (شکل2).

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

 براساس نتایج تجزیه شیمیایی این نمونه­ها و همچنین نمونه­های کانی سنگین و مینرالیزه بخش های مشخصی به عنوان مناطق اولویت دار از نظر اکتشاف طلا معرفی گردیده است که در ذیل به آن اشاره می­گردد. بیشترین مقدار طلا در نمونه­های مینرالیزه شمال شرق یخک(شمال فیروزکوه) به میزان 23 تا40گرم در تن گزارش گردیده است. شایان ذکراست سازمان صنایع و معادن خراسان رضوی نیز در سال­های اخیر در قالب طرح­های عمرانی اقدامات اکتشافی ارزشمندی در همین مناطق انجام داده است.

 

- غرب یخک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1کیلومتر­ مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، مارن، گرانیت، گرانودیوریت و کوارتزدیوریت می­باشد.

- 2 کیلومتری شمال­شرق بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/0کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس است. دراین منطقه علاوه بر طلا عناصر As,Bi,Pb,Sb نیزدارای آنومالی می­باشند.

- 5 کیلومتری غرب قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 6/0کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل مارن گچ­دار می­باشد.

- 3کیلومتری جنوب غرب تقز­سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 75/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل مارن، شیل، ماسه­سنگ، شیل زغالدار، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، آندزیت­ بازالت و هورنفلس می­باشد .

- 10 کیلومتری غرب قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، شیل زغالدار، مارن، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و هورنفلس است.

- 5/6 کیلومتری شمال وکیل­آباد

این منطقه حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک دارد. سنگهای بالا­دست این منطقه شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، مارن و آبرفت می­باشد.

- 4 کیلومتری شمال­غرب کجاب

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ است.

- 7 کیلومتری شمال­غرب تربت­جام

این منطقه آبرفتی دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد.

- 5 کیلومتری شمال­شرق بشیر­آباد

این منطقه حدود 5/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک دارد. سنگهای بالا­دست این منطقه شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، شیل ­ز­غالدار و مارن است. در این منطقه علاوه بر­طلا عناصر As,Bi,Cu نیز آنومالی نشان می دهند که براهمیت منطقه افزوده است.

 

نقره

نتایج مطالعات ژئوشیمیایی نشان می­دهد که ناهنجاری نقره به همراه مس در رسوبات منشاء گرفته از سنگ­های با ترکیب تراکی آندزیت، آندزیت بازالت و آندزیت پورفیری نواحی شمال تا شمال غرب منطقه (جنوب شرق تیمنک) وجود دارد. مناطق دارای بیشترین ناهنجاری در ذیل ارائه گردیده است (شکل 3)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

 

- منطقه جنوب و شرق روستای تیمنک سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 7 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه سنگ، شیل، شیل زغا­لدار، ما­رن، آهک، داسیت، آندزیت با­­زالت، تراکی آندزیت و آبرفت می­باشند.

- منطقه 11 کیلومتری شرق تیمنک سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل مارن گچ دار، آندزیت با­زالت و تراکی آندزیت می­باشد.

- منطقه 4 کیلومتری شمال­شرق احمد آباد صولت

این منطقه دارای مساحتی در حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین عنصر B نیز در این منطقه دارای آنوما­لی می­باشد.

 

مس

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، مس در اکثر رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال منطقه حضور دارد که بیشترین مقدار آن حدود 105 پی­پی­ام گزارش شده است. (شکل 4)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  355Kb

 

پراکندگی عنصر مس و جداول (2) تا (6) موقعیت و عیار نمونه های برداشت شده را نشان می­دهد. براساس مطالعات انجام شده مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر مس) گزارش گردیده است.

- 5 کیلومتری شمال­شرق بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، شیل زغالدار و مارن می­باشند. در این منطقه عناصر As,Au,Bi نیزدارای آنومالی می­باشند.

- 2 کیلومتری جنوب تیمنک­سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت و تراکی­آندزیت است.

- 4 کیلومتری غرب و جنوب­غرب تیمنک­سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 7/4 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل مارن می­باشد.

جدول 2 میزان فراوانی عنصر مس در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 852 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2535

35.455

60.591

95

2547

35.459

60.614

71

2548

35.462

60.574

84

 

جدول 3 میزان فراوانی عنصر مس در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 853 (رسوب رودخانه).

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2542

35.456

60.648

105

 

جدول 4 میزان فراوانی عنصر مس در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 854 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2564

35.489

60.730

83

2565

35.495

60.715

80

 

جدول 5 میزان فراوانی عنصر مس در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 855 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2776

35.492

60.923

83

2784

35.490

60.945

66

2786

35.480

60.954

66

 

جدول 6 میزان فراوانی عنصر مس در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 856 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2697

35.461

60.990

71

2699

35.441

60.997

69

 

- 5/2 کیلومتری جنوب ­شرق امغان

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- 5/1 کیلومتری شمال باغ­سنگ

این منطقه دارای مساحتی در حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ می­باشند.

 

روی

براساس مطالعات انجام شده چند نقطه در شمال منطقه دارای ناهنجاری عنصر روی است که موقعیت این مناطق و ویژگی سنگ­های بالادست در ذیل ارائه گردیده است (شکل 5)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

- 2 کیلومتری شمال شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی درحدود 6/0 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگ­های بالادست آن شامل کنگلومرا، ماسه سنگ، شیل، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و هورنفلس می­باشد.

- 5/1 کیلومتری جنوب شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 8/0 کیلومتر مربع آنومالی درجه یک است و سنگ بالادست آن توف می­باشد.

-12 کیلومتری شرق سنگ آتش

این منطقه دارای مساحتی درحدود 2 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگ­های بالادست آن شامل کنگلومرا، ماسه سنگ،آندزیت بازالت و تراکی آندزیت می­باشد. همچنین عناصر Ni, Co, Be نیز دراین منطقه آنومالی نشان می­دهند.

-10 کیلومتری جنوب غرب تربت جام

این منطقه دارای مساحتی درحدود 3/4 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگهای بالادست آن شامل کنگلومرا و ماسه سنگ می­باشد.

- 6 کیلومتری غرب بشیر آباد

این منطقه دارای مساحتی درحدود 9/0کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگهای بالادست آن شامل مارن،، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و توف می­باشد. همچنین عناصر Ni, Co, Be نیز دراین منطقه دارای آنومالی هستند.

سرب

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، سرب در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال و شمال شرق منطقه حضور دارد. که بیشترین مقدار آن حدود 212 پی پی ام حوالی روستای یخک گزارش شده است. (شکل 6)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  327Kb

 

پراکندگی عنصر سرب و جداول (7) و (8) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهد. براساس مطالعات انجام شده توسط مهندسین مشاور کان ایران نیز مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر سرب) گزارش گردیده است.

- بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/8 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت، کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس می­باشد. عناصر Sn,Sb,Bi,Au نیز دراین منطقه ناهنجاری نشان می­دهند.

 

جدول 7 میزان فراوانی عنصر سرب در نمونه­ محدوده

شمال شرق منطقه (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2697

35.461

60.990

72

2775

35.486

60.929

73

2776

35.492

60.923

79

2784

35.490

60.945

81

2786

35.480

60.954

80

 

جدول 8 میزان فراوانی عنصر سرب در نمونه­ محدوده

روستای یخک (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2585

35.451

60.773

133

2586

35.463

60.782

212

2587 

35.467 

60.796 

86

 

جیوه

براساس مطالعات انجام شده چند نقطه در شمال منطقه دارای ناهنجاری عنصرجیوه است که موقعیت این مناطق و ویژگی سنگ­های بالادست در ذیل ارائه گردیده است (شکل7)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

- شرق فیروزکوه

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، آندزیت بازالت و تراکی­آندزیت می­باشند.

- 1 کیلومتری شمال گور­بند

این منطقه آبرفتی دارای مساحتی در حدود 3/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک است.

- 11 کیلومتری شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل ماسه­سنگ آهکی است.

-12 کیلومتری شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 9/0کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و داسیت می­باشند.

- 7 کیلومتری جنوب­شرق قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد.

- 6 کیلومتری غرب تربت­جام

این منطقه آبرفتی دارای مساحتی درحدود 3/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد.

- 6 کیلومتری غرب تیمنک­سفلی

این منطقه مساحتی در حدود 6/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک دارد.. سنگهای بالا­­دست آن شامل آهک، شیل­آهکی، مارن، گرانیت، گرانودیوریت و کوارتزدیوریت می­باشند.

 

آنتیموان

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، آنتیموان در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال شرق منطقه حضور دارد. بیشترین مقدار آن حدود 51 پی­پی­ام از حوالی رسوبات شرق فیروزکوه گزارش شده است. (شکل 8)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  337Kb

 

پراکندگی عنصرآنتیموان و جداول (9) تا (11) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهد. براساس مطالعات انجام شده مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر آنتیموان) گزارش گردیده است.

- 2 کیلومتری شمال­شرق بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از هورنفلس انجام شده است. همچنین عناصر Bi,Au,As نیز در این منطقه عیار غیرعادی نشان می­دهند.

- 13 کیلومتری شرق سنگ­آتش

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/8 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل و شیل زغالدار می­باشد.

- 5 کیلومتری جنوب­غرب تربت­جام

این منطقه دارای مساحتی در حدود 3/7 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ و مارن است.

جدول 9 میزان فراوانی عنصر آنتیموان در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 332 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2580

35.493

60.783

35

2590

35.456

60.814

41

2592

35.475

60.824

36

جدول 10 میزان فراوانی عنصر آنتیموان در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 333 (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2611

35.450

60.879

45

2774

35.497

60.936

45

2775

35.486

60.929

39

2776

35.492

60.923

51

 

جدول 11 میزان فراوانی عنصر آنتیموان در نمونه­ محدوده

پلی گون شماره 334 (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2772

35.498

60.971

33

2779

35.494

60.992

45

 

آرسنیک

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، آرسنیک در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال و شمال­شرق منطقه حضور دارد. بیشترین مقدار آن حدود 63 پی­پی­ام از رسوبات شمال­­شرق منطقه گزارش شده است. (شکل9)

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  339Kb

 

پراکندگی عنصر آرسنیک و جداول (12) تا (16) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهد. براساس مطالعات انجام شده مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر آرسنیک) گزارش گردیده است.

- 5 کیلومتری شمال یخک

این منطقه در حدود 2/0 کیلومتر­مربع آنوما­لی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالادست این منطقه شامل کنگلومرا و ما­سه سنگ می­باشد. دراین منطقه عنصر Sn نیزدارای ناهنجاری است.

- 2 کیلومتری شمال­شرق بوته گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل گرانیت، گرانودیوریت، کوارتز­دیوریت و هورنفلس پیروکسن­دار است.همچنین دراین منطقه عناصر Au,Bi,Pb,Sb نیزدارای آنومالی می­باشند.

- 6 کیلومتری شمال براتقریب

این منطقه دارای مساحتی حدود 9/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ است.

- منطقه 8 کیلومتری شمال­شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ است.

- 5/7 کیلومتری شرق باغک

این منطقه دارای 25/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، گرانیت، گرانودیوریت و کوارتز­دیوریت است.

- 5/1 کیلومتری غرب قلعه­خاکی

این منطقه مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین عنصر Bi نیز دارای ناهنجاری می­باشد.

- 5/6 کیلومتری شمال­شرق احمد­آباد صولت

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین دراین منطقه عنصر B نیز دارای ناهنجاری است.

 

جدول 12 میزان فراوانی عنصر آرسنیک در نمونه­ محدوده

شمال غرب یخک (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2568

35/494

60/676

27

 

جدول 13 میزان فراوانی عنصر آرسنیک در نمونه­ محدوده

شمال و شمال شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2590

35/456

60/814

34

2591

35/464

60/822

32

2592

35/475

60/824

30

2611

35/450

60/879

37

 

جدول 14 میزان فراوانی عنصر آرسنیک در نمونه­ محدوده

شمال شرق منطقه (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2772

35/498

60/971

35

2773

35/498

60/957

32

2774

35/497

60/936

45

2775

35/486

60/929

54

2776

35/492

60/923

63

2777

35/494

60/911

31

2778

35/498

60/992

32

2779

35/494

60/992

39

2781

35/496

60/981

33

2782

35/490

60/972

33

2784

35/490

60/945

29

2785

35/478

60/937

27

2786

35/480

60/954

38

2787

35/475

60/970

35

 

جدول 15 میزان فراوانی عنصر آرسنیک در نمونه­ محدوده

جنوب شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2670

35/369

60/961

31

 

جدول 16 میزان فراوانی عنصر آرسنیک در نمونه­ محدوده

روستای یخک (رسوب رودخانه) .

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2573

35/462

60/758

74

2565

35/495

60/715

28

2570

35/478

60/711

40

2571

35/477

60/726

33

 

- 5 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه حدود یک کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک دارد. سنگهای بالا­دست این منطقه شامل مارن، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و توف می­باشد. همچنین دراین منطقه علاوه بر As عناصر B,Ba,Mo و Sr نیزدارای آنومالی هستند.

- 5 کیلومتری شمال­شرق بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­دست آن شامل کنگلومرا، شیل، شیل­زغالدار و مارن می­باشد. همچنین دراین منطقه عناصر Au,Bi,Cu نیز دارای آنومالی می­باشند .

 

قلع

براساس مطالعات انجام شده، چند نقطه در شمال منطقه دارای ناهنجاری عنصر قلع است که موقعیت این مناطق و ویژگی سنگ­های بالادست آن در ذیل ارائه گردیده است (شکل10).

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

- 5 کیلومتری شمال یخک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل شیل، مارن، ماسه­سنگ آهکی، گرانیت، گرانودیوریت و کوارتزدیوریت می­باشد.

- بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و هورنفلس است. همچنین عنصر Pb نیز در این منطقه دارای آنومالی می­باشد .

- 5 کیلومتری جنوب­شرق قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 3 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل مارن است.

- 3 کیلومتری شمال­شرق بشیر ­ آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل شیل، ماسه­سنگ آهکی، گرانیت، گرانودیوریت و کوارتزدیوریت است.

 

تنگستن

براساس مطالعات انجام شده، چند نقطه درشمال منطقه دارای ناهنجاری عنصر تنگستن است که موقعیت این مناطق و ویژگی سنگ­های بالادست آن در ذیل ارائه گردیده است (شکل 11).

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

- 6 کیلومتری شمال یخک

مساحت منطقه درحدود 1/0 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگهای بالادست آن شامل شیل، ماسه سنگ آهکی، مارن و هورنفلس است.

- 4 کیلومتری شمال شرق بوته گز

مساحت منطقه درحدود 5/2 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگ­های بالادست آن شامل شیل، ماسه سنگ آهکی، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس می­باشد.

- 3 کیلومتری شرق و شمال شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی درحدود 8/4 کیلومترمربع آنومالی درجه یک است. سنگ­­های بالادست آن شامل کنگلومرا، شیل، ماسه­سنگ، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس است.

 

کبالت

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، کبالت در رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال شرق فیروزکوه حضورغیر عادی دارد که بیشترین مقدار آن حدود 38 پی پی ام گزارش شده است. (شکل 12 )

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  320Kb

 

موقعیت محدوده ناهنجاری عنصرکبالت و جدول (17) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهد. لیکن براساس مطالعات انجام شده مناطق دیگری نیز به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر کبالت) گزارش گردیده است که عبارتند از:

- 2 کیلومتری شرق یخک

این منطقه دارای مساحتی درحدود 6/ 1کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و شیل است.

- یک کیلومتری شمال­شرق یخک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 9/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس است. همچنین عناصر Mn,Be نیز در این منطقه دارای ناهنجاری می­باشند.

- 2 کیلومتری جنوب­شرق باغک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­­های بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و توف است. همچنین عناصر Mn,Zn نیز دراین منطقه دارای ناهنجاری می­باشند .

- 12 کیلومتری شرق سنگ­آتش

این منطقه دارای مساحتی در حدود 9/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، آندزیت بازالت و تراکی­آندزیت می­باشند. همچنین عناصر Zn,Ni,Be نیز دراین منطقه دارای آنومالی هستند.

- 5/5 کیلومتری شمال­شرق جنگاه

این منطقه دارای مساحتی درحدود 3/1کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه­برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین عنصر Mn دراین منطقه دارای آنومالی است.

- 5/3 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت، توف و مارن است. همچنین عنصر Mn دراین منطقه دارای آنومالی می­باشد.

- 5/4 کیلومتری جنوب­شرق تیمنک­سفلی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و توف است. همچنین عناصر Ni,Zn نیز دراین منطقه دارای ناهنجاری هستند.

 

جدول 17 میزان فراوانی عنصر کبالت در نمونه­ محدوده

شمال شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2775

35/486

60/929

33

2784

35/490

60/945

37

2785

35/478

60/937

33

2786

35/48

60/954

38

 

استرانسیوم

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، استرانسیم در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال غرب منطقه حضور دارد. بیشترین مقدار آن حدود 1661 پی پی ام در شمال غرب یخک گزارش شده است. (شکل 13 )

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  326Kb

 

پراکندگی عنصراسترانسیوم و جدول (18) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهد. بر اساس مطالعات انجام شده، علاوه بر مورد فوق مناطق ذیل نیز به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر استرانسیم) گزارش گردیده است.

- یک کیلومتری جنوب نسیرآباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 4/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد و نمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- 3 کیلومتری جنوب­شرق سید­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 4/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد ونمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- 5/2 کیلومتری جنوب­شرق گردنه معصوم­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 3/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- 5/2 کیلومتری جنوب دوست­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 4/1کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- قلعه­ خاکی مروارید

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است.

- 5 کیلومتری جنوب­غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 6/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ بالا­دست آن مارن می­باشد.

- 5 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن مارن، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و توف است.همچنین عناصر Mo,Ba,B,As نیز در این منطقه دارای آنومالی هستند.

 

جدول 18 میزان فراوانی عنصر استرانسیم در نمونه­ محدوده

شمال غرب یخک (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2538

35/468

60/623

1640

2549

35/469

60/555

1188

2550

35/489

60/529

1018

2551

35/495

60/521

1661

2552

35/491

60/540

1031

2553

35/488

60/554

1127

2554

35/488

60/564

971

2556

35/480

60/566

1562

2559

35/475

60/581

1032

بر

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، بر در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال منطقه حضور دارد. بیشترین مقدار آن حدود 182 پی­پی­ام، درشرق و شمال شرق فیروزکوه گزارش شده است. شکل ( 14 )

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  322Kb

 

پراکندگی عنصر بر و جداول (19) و (20) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهند. براساس مطالعات انجام شده، مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر بر) گزارش گردیده است.

- یک کیلومتری جنوب سید­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد و از منطقه آبرفتی برداشت شده است. دراین منطقه علاوه بر عنصر بر، استرانسیم نیزدارای آنومالی می­باشد.

- 4 کیلومتری شمال­­شرق احمد­آباد صولت

این منطقه دارای مساحتی در حدود 7/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین عنصر Ag نیز دراین منطقه ناهنجاری نشان می­دهد.

- 5/5 کیلومتری جنوب­شرق رحمت­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است. همچنین عنصر As نیز دراین منطقه ناهنجاری نشان می­دهد.

- 5/1 کیلومتری جنوب­غرب آهنگران

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن کنگلومرا، ماسه­سنگ و مارن است.

- 5 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/2 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­دست آن شامل مارن، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و توف است. دراین منطقه عناصر AS,Ba,Mo,Sr نیز دارای ناهنجاری هستند.

- 5/4 کیلومتری جنوب­غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک است. سنگ­های بالا­دست آن شامل مارن است. دراین منطقه عنصر Sr نیز دارای آنومالی است.

 

جدول 19 میزان فراوانی عنصر بر در نمونه­ محدوده

شمال امغان (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2549

35/469

60/555

151

2565

35/495

60/715

147

 

جدول 20 میزان فراوانی عنصر بر در نمونه­ محدوده

شرق و شمال شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2598

35/496

60/878

148

2623

35/414

60/899

145

2655

35/402

60/929

149

2670

35/369

60/961

156

2688

35/434

60/967

144

2689

35/438

60/952

149

2690

35/435

60/939

145

2691

35/446

60/951

151

2692

35/454

60/942

165

2695

35/445

60/969

154

2696

35/451

60/981

142

2697

35/461

60/990

182

2698

35/452

60/995

157

2699

35/441

60/997

169

2772

35/498

60/971

165

2773

35/498

60/957

154

2775

35/486

60/929

167

2776

35/492

60/923

172

2777

35/494

60/911

156

2778

35/498

60/992

169

2779

35/494

60/992

147

2782

35/490

60/972

145

2784

35/490

60/945

165

2785

35/478

60/937

156

2786

35/480

60/954

167

2787

35/475

60/970

168

 

باریم

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، باریم در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال شرق منطقه حضور دارد که بیشترین مقدار آن حدود 3047 پی­پی­ام گزارش شده است. (شکل 15 )

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  319Kb

 

 پراکندگی عنصرباریم و جدول (21) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهند. براساس مطالعات انجام شده، مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر باریم) گزارش گردیده است.

- 5/1 کیلومتری جنوب­غرب آهنگران

این منطقه دارای مساحتی در حدود 4 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ می­باشد.

- یک کیلومتری شمال آهنگران

این منطقه دارای مساحتی در حدود 3 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­دست آن شامل مارن است.

- 5 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی حدود 8/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگهای بالا­­دست آن شامل مارن، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و توف است. همچنین عناصر As,B,Mo,Sr نیز در این منطقه دارای ناهنجاری هستند.

 

جدول 21 میزان فراوانی عنصر باریم در نمونه­ محدوده

شمال شرق منطقه (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2684

35/420

60/921

1332

2787

35/475

60/970

3047

 

بیسموت

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، بیسموت در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی نیمه شمالی منطقه حضور دارد که بیشترین مقدار آن حدود 7 پی­پی­ام در غرب یخک گزارش شده است.( شکل 16 )

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  322Kb

 

پراکندگی عنصربیسموت و جداول (22) تا (25) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهند. براساس مطالعات انجام شده، مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر بیسموت) گزارش گردیده است.

- 2 کیلومتری شمال­شرق بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 1/0 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت و هورنفلس است. دراین منطقه عناصر Au,Pb,Sb نیز دارای آنومالی می­باشند.

- شمال فیروز­کوه و 2 کیلومتری شرق بوته­گز

این منطقه دارای مساحتی در حدود 7/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل و شیل زغالدار، گرانیت، گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و هورنفلس می­باشد. همچنین دراین منطقه عنصر Mn نیز دارای آنومالی است.

- 5/1 کیلومتری شرق قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 5/3 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ و مارن است.

- 6 کیلومتری جنوب­شرق قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود 2/0کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا و ماسه­سنگ است.

- 5/1 کیلومتری غرب قلعه­خاکی

این منطقه دارای مساحتی در حدود 4/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد که نمونه برداری از آبرفت انجام شده است .

- 5 کیلومتری شمال­شرق بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل کنگلومرا، ماسه­سنگ، شیل و شیل زغالدار و مارن می­باشد. همچنین دراین منطقه عنصر Cu نیز دارای آنومالی می­باشد .

 

جدول 22 میزان فراوانی عنصر بیسموت * در نمونه­ محدوده

شمال امغان (رسوب رودخانه )

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2551

35/495

60/521

5

 

جدول 23 میزان فراوانی عنصر بیسموت در نمونه­ محدوده

شمال شرق امغان (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2536

35/466

60/597

7

2543

35/445

60/652

5

2545

35/456

60/636

7

2547

35/459

60/614

5

2548

35/462

60/574

5

 

جدول 24 میزان فراوانی عنصر بیسموت در نمونه­ محدوده

جنوب یخک (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2574

35/444

60/781

5

2575

35/453

60/788

5

2585

35/451

60/773

5

2603

35/416

60/827

5

 

جدول 25 میزان فراوانی عنصر بیسموت در نمونه­ محدوده

جنوب شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه)

 

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2574

35/444

60/781

5

2575

35/453

60/788

5

2585

35/451

60/773

5

2603

35/416

60/827

5

* - اطلاعات مندرج در اين جداول (عيار) براساس شاخص غني شدگي ارائه گرديده است. براي محاسبه اين شاخص مقدار فراواني عنصر مورد نظر در يک نمونه معين بر مقدار زمينه همان عنصر در جامعه مربوط به آن نمونه تقسيم مي شود.

مولیبدن

براساس نتایج تجزیه­های شیمیایی رسوبات رودخانه­ای، مولیبدن در بخشی از رسوبات منشاء گرفته از واحدهای سنگی شمال شرق منطقه حضور دارد که بیشترین مقدار آن حدود 5 پی­پی­ام گزارش شده است. (شکل 17 )

 

 

نمایش تصویر در سایز واقعی

دانلود تصویر با حجم  338Kb

 

پراکندگی عنصرمولیبدن و جدول (26) موقعیت و عیار نمونه­های برداشت شده را نشان می­دهند. براساس مطالعات انجام شده، مناطق ذیل به عنوان نواحی دارای ناهنجاری درجه یک (عنصر مولیبدن) گزارش گردیده است.

- 5/6 کیلومتری شمال­شرق قلعه­گک

این منطقه دارای مساحتی در حدود یک کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل ماسه­سنگ ، کنگلومرا، شیل و داسیت است.

- 5/3 کیلومتری شرق کارخانه قند شهید دهقان

این منطقه دارای مساحتی در حدود 8/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل ماسه­سنگ و کنگلومرا است.

- 7 کیلومتری شمال­شرق کارخانه قند شهید دهقان

این منطقه دارای مساحتی در حدود 75/ 2کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل ماسه­سنگ و کنگلومرا است.

- 5/14 کیلومتری شمال­شرق احمد­آباد­صولت

این منطقه دارای مساحتی در حدود 25/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل ماسه­سنگ و کنگلومرا است.

- 5 کیلومتری غرب بشیر­آباد

این منطقه دارای مساحتی در حدود 3/1 کیلومتر­مربع آنومالی درجه یک می­باشد. سنگ­های بالا­­دست آن شامل مارن، آندزیت بازالت، تراکی­آندزیت و توف می­باشد. همچنین عناصر Au,B,Ba,Sr نیز دراین منطقه دارای آنومالی می­باشند .

 

جدول 26 میزان فراوانی عنصر مولیبدن * در نمونه­ محدوده

شرق فیروزکوه (رسوب رودخانه)

شماره نمونه

موقعیت جغرافیایی

عیار(پی­پی­ام)

 

عرض شمالی

طول شرقی

 

2624

35/429

60/905

5

 

منابع

 

[ 1 ] اکتشافات ژئوشیمیایی سیستماتیک در ورقه 1:100000 تربت جام، 1381، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی

[ 2 ] سایت پایگاه داده­های علوم زمین

[ 3 ] محمد حسن کریم پور و سعید سعادت، 1385، مطالعه و بررسی پتانسیلهای معدنی و تعیین اولویتهای اکتشافی با استفاده از داده­های ماهواره­ای، آلتراسیون، ژئوشیمی و ژئوفیزیک در محدوده ورقه تربت جام، مرکز تحقیقات ذخایر معدنی شرق ایران.

* - اطلاعات مندرج در اين جداول (عيار) براساس شاخص غني شدگي ارائه گرديده است. براي محاسبه اين شاخص مقدار فراواني عنصر مورد نظر در يک نمونه معين بر مقدار زمينه همان عنصر در جامعه مربوط به آن نمونه تقسيم مي شود.